Шифокорга ишинг тушмасин...ми? Ёхуд тез тиббий ёрдам нега тез эмас?

10-02-2019, 16:35
Жамият
Шифокорга ишинг тушмасин...ми? Ёхуд тез тиббий ёрдам нега тез эмас?
Барчамиз иссиқ жонмиз. Тобимиз қочиб, соғлигимиз ёмонлашга­нида шифокор кўмагига эҳтиёж сезамиз. Бундай вазиятда дастлаб «Тез ёрдам»га қўнғироқ қиламиз. Агар тез тиббий ёрдам ходимлари бир зумда етиб келиб дастлабки муолажани кўрсатишса кайфиятин­гиз ҳам, соғлигингиз ҳам яхшиланади. Бироқ аксинча бўлса-чи?

Афсуски, сўнгги вақтлар­да тез тиббий ёрдамнинг суст ишлаши, чақирув бўлган жой­га 1 соат ёки ундан узоқроқ вақт ўтгач етиб келиши ҳақи­да эътирозлар қулоққа тез-тез чалинади. Хўш, бундай кечи­кишларга сабаб нима? Чиндан тиббий ёрдам ходимлари ўз вазифасига масъулиятсизлик билан ёндашадими? Ёки тех­ника воситаларининг етиш­маслиги билан боғлиқми?

Ҳолат

Бугун юртимизда соғлиқ­ни сақлаш тизимини ислоҳ қилиш, айниқса, тез тиббий ёрдам хизматини такомил­лаштириш борасида кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Хусусан, давла­тимиз раҳбарининг 2018 йил 16 октябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасида тез тиббий ёрдам хизматини такомиллаштириш чора-тад­бирлари тўғрисида»ги қарори бу борадаги ишларни сифат жиҳатдан янги босқичга олиб чиқди.

Бироқ тизимни такомил­лаштириш юзасидан кўри­лаётган чора-тадбирларга қа­рамасдан, тез тиббий ёрдам кўрсатиш соҳасида қўйилган вазифаларни тўлиқ бажариш­га тўсқинлик қилаётган бир қатор тизимли муаммолар ва камчиликлар сақланиб қолаё­тир.

Хусусан, «Тез ёрдам» бри­гадаларининг чақирув жойига ўз вақтида етиб бормаслиги билан боғлиқ ҳолатлар ҳамон учраб турибди. Бу эса аҳоли­нинг ислоҳотларга ишончини сусайтириши мумкин.

— Расмий маълумотларга кўра, тез тиббий ёрдам 15- 20 фоизга кечикади, — дей­ди Республика шошилинч «Тез ёрдам» илмий маркази Тошкент шаҳар «Тез ёрдам» станцияси бош шифокор ўринбосари Илҳом Аслонов. — Бунинг ўзига яраша сабаб­лари бор. Биринчи навбатда, айни пайтда ўткир респиратор вирусли инфекциялар фаол­лашган вақт бўлгани боис мурожаатлар икки баробарга ортган. Табиийки бу жараён­да, иш ўзи-ўзидан секинлаша­ди. Шунингдек, чақирувлар­ни рўйхатга олиш, тез ёрдам бригадаларининг жўнатили­ши билан боғлиқ жараён ав­томатлаштирилган тизимга ўтказилмаган. Бу ҳам маълум фурсатни талаб этади. Яъни мурожаат келиб тушгач, опе­ратор бўш турган тез ёрдам машинасини қидириши ва унга чақирувни етказишигача бўлган давр оралиғида вақт тўхтаб турмайди. Шу каби оворагарчиликларни бартараф қилиш мақсадида жорий йил 1 апрелгача тез тиббий ёр­дамнинг мурожаатларни қабул қилиш хизмати тўлиқ автомат­лаштирилган тизимга ўтиши режалаштирилган. Бунинг самарасида 15 дақиқада бита­диган масала 1 дақиқадаёқ ҳал бўлади.

Сабаб

Республика шошилинч «Тез ёрдам» илмий маркази Тошкент шаҳар «Тез ёрдам» станциясидан маълум қили­шича, тез тиббий ёрдамнинг кечикишига асосий сабаблар­дан яна бири асоссиз чақи­рувлардир. Мурожаатларни саралашнинг амалдаги тарти­би мавжуд куч ва воситалар­ни энг муҳим чақирувларга хизмат кўрсатиш учун йўнал­тириш имконини бермайди, натижада ёлғон чақирувлар сони ошмоқда ёки сурункали касалликлари авж олган, би­роқ ҳаёти хавф остида бўлма­ган беморларга хизмат кўр­сатилмоқда. Яъни бирламчи тиббий ёрдамга муҳтож бўл­маган, даволаш курсларини ўташи лозим бўлган фуқаро­лар томонидан келиб тушаёт­ган мурожаатларнинг ортиши чиндан тез ёрдамга муҳтож беморларга етиб бориш вақ­тини ортга сурмоқда. Тошкент шаҳар «Тез ёрдам» станция­сида мурожаатлар 36 та дис­петчер томонидан қабул қи­линади. Қўнғироқлар ана шу кўрсаткичдан ошган тақдирда, телефонлар ўз-ўзидан банд бўлади.

«Тез ёрдам»да дори­лар етарлими?

Яна бир масала, «тез ёр­дамда оддий дорилар ҳам бўл­майди», деган эътирозлар ҳам учраб туради. Бу ҳам янглиш тушунча. Зеро, тез тиббий ёр­дам учун аниқ рўйхат бўйича бўлиши шарт бўлган биринчи ёрдам дорилари тасдиқланган. Бугунги кунда рўйхатда кў рсатилган дорилар билан тез ёрдам бригадалари 100 фоиз­га таъминланган.

Бир жиҳатга эътибор бе­риш лозим. «Тез ёрдам» да­волаш билан эмас, балки даволашгача бўлган даврда биринчи ёрдамни кўрсатиш билан шуғулланади. Айтай­лик, қон босими ошган фуқа­рога қон босимини вақтинча тушириш ва даволаш бош­лангунга қадар бўлган вақтда меъёрида ушлаб туриш тез ёрдамнинг асосий вазифаси­дир. Бироқ аксарият фуқаро­ларда тиббий маданиятнинг етишмаслиги туфайли касал беморлар томонидан шунчаки қон босимини тушириш учун ҳам бир кунда 3-4 маротаба тез ёрдам чақириш ҳолатла­ри кўп кузатилади. Натижада бирламчи тез тиббий ёрдамга муҳтож беморларга боришда кечикишлар юзага келади. Ўз вақтида тиббий ёрдам кўрса­тилмаган ҳолатлар эса аянчли якун топиши мумкин.

Ечим

Президентимизнинг «Ўз­бекистон Республикасида тез тиббий ёрдам хизматини такомиллаштириш чора-тад­бирлари тўғрисида»ги қарори доирасида тез тиббий ёрдам хизматини ривожлантириш­га амалий кўмаклашиш ва унинг моддий-техника база­сини яхшилаш учун Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузурида юридик шахс мақомига эга бўлмаган Тез тиббий ёрдамни ривожлантириш жамғармаси ташкил этилди.

— Мазкур қарор доирасида «Тез ёрдам» хизматида бен­зин, дори ёки автомобиллар билан боғлиқ барча муаммо­лар тўлиқ бартараф этилди, — дейди Илҳом Аслонов. — Фақатгина «Тез ёрдам» маши­наларининг етишмовчилиги учраб туради. Бироқ бу муам­мо ҳам тез орада ҳал қилини­ши белгиланган.

Дарҳақиқат, бугунги кун­да пойтахт миқёсида тез ёр­дам автопарклари тўлиқ ян­гиланган. Яъни хизматдаги автоуловларнинг барчаси соз ҳолатдаги янги машиналар. 1 апрелгача бутун республика­даги автопарклар ҳам тўлиқ шай ҳолатга келтирилади. Энг асосийси, тизим «Hunday» ва «Toyota» русумли замонавий тиббиёт уловлари билан таъ­минланмоқда. Айни пайтда Тошкент шаҳар «Тез ёрдам» станциясида 35 та ана шу ру­сумдаги тез ёрдам автомо­биллари мавжуд. Жорий йил якунигача Президент қарори доирасида ичи тўлиқ тиббий амалиётларни ўтказишга мўл­жалланган 75 та замонавий тез ёрдам автомобиллари кел­тирилади. Шунингдек, тоғли ҳудудлар аҳолисига ҳам си­фатли тиббий хизмат кўрса­тилишини таъминлаш мақса­дида йўлтанламас типидаги автомобиллар ҳам амалиётга татбиқ этилади.

Соғлиқни сақлаш вазир­лиги маълум қилишича, 2020 йилдан бошлаб тез ёрдам ти­зимида авиация хизмати ҳам йўлга қўйилиши белгиланган. Натижада хизмат номига мос равишда тез бўлиши таъмин­ланади.

Бу жараёнда соҳа ходим­ларини тайёрлаш ва қайта тайёрлаш масаласи ҳам асо­сий вазифалардан биридир. Шу боисдан Президент қаро­рида таълим тизими босқич­ларида сифатли кадрларни тайёрлашга алоҳида эътибор қаратилади. Шунингдек, Шо­шилинч тез тиббий ёрдам илмий амалий марказида тиб­биёт соҳасига оид кадрлар бирламчи тиббий ёрдам бўйи­ча малака оширишмоқда.

Тез тиббий ёрдамни ривож­лантириш жамғармаси маб­лағлари ҳисобидан тиббиёт соҳаси илғор ривожланган давлатларда малака ошириш­лар ташкил этилади. Жорий йилда тез ёрдам тизимидаги 97 нафар мутахассис хорижий давлатларга юборилиши режа­лаштирилган.

Хулоса

Шифокорлик – масъулият­ли, шу билан бирга, шарафли касб. Қалби либоси каби оп­поқ бўлган ушбу касб эгала­рининг беминнат кўрсатган хизматлари, касбига бўлган садоқати туфайли қанча-қан­ча инсонларнинг ҳаёти сақ­лаб қолинади. Улар савобли меҳнатлари ортидан инсонлар кўнглига қувонч, хурсандчи­лик улашади, обрў қозонади. Аммо баъзи ҳолатларда маъ­навиятсиз инсонлар томони­дан тиббиёт ходимларининг асоссиз калтакланиши киши дилини хира қилади. Афсус­ки, бундай ҳолатлар охирги пайтларда тез-тез учраётгани тажрибали шифокорларнинг бирламчи тизимдан кетиб қо­лишларига сабаб бўлмоқда. Шу боисдан аҳолининг тиб­бий маданиятини ошириш, шифокорларни ҳимоя қилиш­нинг қонуний асосларини иш­лаб чиқиш зарур.

Халқ орасида, «Шифокор­га ишинг тушмасин», деган гап юради. Давлатимиз то­монидан тиббиёт соҳасида амалга оширилаётган исло­ҳотларнинг асл мақсади эса «Яхшиям шифокорлар бор!» деган қарашни шаклланти­ришдан иборатдир. Бунинг учун барчамиз бир ёқадан бош чиқариб ҳаракат қилиши­миз лозим.

Манба: Mahalladosh.uz
ТЕЛЕГРАМДАГИ КАНАЛИМИЗ: https://t.me/EVERYDAY_uz

МУНОСАБАТ БИЛДИРИШ

Сўнгги янгиликлар

Ўзбекистон ва Қирғизистон ТИВ раҳбарлари Қорасув шаҳрида содир бўлган можароли вазиятни муҳокама қилди

Бугун, 22 август куни Ўзбекистон Ташқи ишлар вазири Абдулазиз Комиловнинг Қирғизистон Ташқи ишлар вазири Чингиз...
Кеча, 22:29

"Озодлик" радиоси томонидан тарқатилган аудиоёзувларга пойтахт ҳокимияти жавоб қайтарди (+ВИДЕО)

Бугун ОАВда Тошкнт шаҳар ҳокими Жаҳонгир Ортиқхўжаевнинг баланд оҳангда аҳоли билан гаплашаётган аудиоёзувлар тарқалган...
Кеча, 18:23
/ Муҳокамалар +5

Мактабларда иккинчи хорижий тил жорий этилади. Япон тили ўқитувчилари учун эса қўшимча ҳақ тўланади

Умумий ўрта таълим муассасаларида хорижий тилларни ўқитишни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида Ҳукумат...
Кеча, 18:03

Самарқандда кўпчиликнинг ҳаловатини бузган "кортеж" иштирокчилари қамоққа олинди

Самарқанд вилоятида "ЗАГС"га кетаётган "кортеж" иштирокчиларининг 2 нафари 10 суткага, 9 нафарига эса 7 суткадан қамоқ...
Кеча, 16:11

Сенат раиси Танзила Нарбаева танлов эълон қилди

Маълумки эртага, 23 август куни Олий Мажлис Сенатида йигирма биринчи ялпи мажлис бўлиб ўтади. Шу муносабат билан бугун...
Кеча, 15:06